Shampoovrijheid: waarom en hoe?

Toen ik enkele weken geleden schreef dat ik 'poo free ging, waren er een paar mensen die wel geïnteresseerd waren in hoe dat mij beviel. Dus deel ik graag mijn ervaring :-) Ik ben zo uitgebreid mogelijk geweest, maar als er nog vragen zijn, laat gerust een reactie achter. 

Het was een blogbericht van Simple Mom dat mijn interesse lokte. Ik had het gevonden in mijn zoektocht naar recepten voor verzorgingsproducten voor een bericht dat ik op de blog van Style Me Green schreef. Even later las ik bij Emily haar ervaring met shampoovrij leven - en dat overtuigde me om het ook te proberen.

Ik vertaal vrij wat ik bij Simple Mom gelezen heb, en voeg ook eigen motivaties toe.

Waarom shampoovrij gaan?

1. Shampoo is een detergent.


Shampoo maakt je haar wel proper, maar het verwijdert ook alle gezonde oliën die door je lichaam geproduceerd worden en die je haar beschermen. Voordat shampoo in het begin van de 20e eeuw op de markt kwam, gebruikten mensen gewoon zeep. Zeep kan je haar even goed wassen, maar verwijdert de gezonde oliën NIET. Maar zeep werkt niet goed in basisch water. Toen water in meer geciviliseerde gebieden meer basisch (= harder) begon te worden, werkte zeep niet meer goed en werd shampoo geïntroduceerd, met het enige voordeel dat het zowel in hard als in zacht water werkte.

Nu hebben wij sowieso zacht water (er staat een waterverzachter in de kelder), dus eigenlijk is shampoo in ons geval sowieso overbodig. 

Een detergent is agressief. Eigenlijk is het maar raar om ons lichaam te wassen met hetzelfde product als dat waarmee we de vaat wassen, maar in essentie is dat wat we tegenwoordig doen, want shampoo werkt als een detergent, die vet (en de gezonde oliën) oplost in water terwijl dat in normale omstandigheden niet oplost in water, net zoals het afwasmiddel ervoor zorgt dat het vet op onze borden gemakkelijk wordt opgelost in water.


2. Shampoo bevat verschillende chemicaliën.


In onze voeding vermijden we chemicaliën. Geen synthetische kleurstoffen, geen kunstmatige zoetstoffen, alle E-nummers die niet natuurlijk zijn, werden uit ons voedingspatroon geschrapt. Het is gewoon logisch dat er ook (nog) eens naar wat we op onze huid smeren, gekeken werd. De shampoo die ik voordien kocht, bevatte dan wel geen parabenen, aardolie of SLS, er zaten wel nog voldoende andere ingrediënten in, die misschien wel relatief veilig zijn (in vergelijking met het vergif dat in veel andere producten zit...), maar toch had ik bedenkingen bij de impact op het milieu: van het product zelf (biologisch afbreekbaar?) en van de verpakking (vaak in plastic).


De meeste shampoos bevatten ook minerale olie, een bijproduct wanneer benzine gedestilleerd wordt uit ruwe olie. Het geeft je haar een kunstmatige glans. En omdat het niet kan absorberen in de huid (gelukkig maar), werkt het als een barrière op je hoofdhuid, die verhindert dat olie vrijgelaten wordt, waardoor er meer shampoo nodig is om het vet te verwijderen. Dus hoe meer shampoo je gebruikt, hoe meer je nodig hebt.


Wat kan helpen bij de zoektocht naar een bepaald product, is het consulteren van EWG's Skin Deep Cosmetics Database, een databank van verzorgings- en cosmeticaproducten, alle mogelijke ingrediënten en hun eventuele gezondheidsrisico's. Hier vind je trouwens een overzicht van tips voor veiligere producten.


3. Shampoo is een onnodige kost.


Simpelweg omdat het niet echt noodzakelijk is. Meer valt daarover niet te zeggen :-)



Hoe shampoovrij gaan?

Natriumbicarbonaat is je beste vriend. ;-) Het is niet agressief, het is de zwakste base en het zuivert het haar op een 'zachte' manier. O.a. te verkrijgen bij Delhaize en Colruyt... (Natriumbicarbonaat voor voeding van Cérébos) Een doosje van 400 g kost 2,50 à 3 euro, dacht ik. Daarmee kan je ongeveer 26 keer je haar wassen.

Standaard recept: één eetlepel (= 15 g = 1 afgestreken tablespoon) natriumbicarbonaat op één cup (238 ml) water.
Het kan echter nodig zijn de verhouding een beetje aan te passen, naargelang je type haar: als je dikker of gekruld haar hebt, is het misschien wel nodig een beetje meer natriumbicarbonaat te gebruiken; als je vrij dun haar hebt, gebruik je misschien beter iets minder.

Werkwijze:
Ik gebruik een glazen bokaal met een metalen dekseltje. Daarin doe ik eerst, voor het betreden der douche, mijn eetlepel poeder (de brede opening maakt het mij mogelijk om dat zonder morsen te doen ;-) ). Wat de hoeveelheid natriumbicarbonaat betreft, die varieert eigenlijk, want ik gebruik niet mijn 'echte' tablespoon, maar een gewone eetlepel. In de douche voeg ik dan ongeveer een cup warm water toe. Ik heb alleen de eerste keer de cup water exact afgemeten. Je zou met een waterbestendige stift een lijntje kunnen trekken, als je zeker wil zijn van de verhouding :-) Deksel erop en goed schudden zodat het geheel wat oplost. En dan gebruik je het als shampoo: eerst je haar goed nat maken en dan beetje bij beetje (in 3, 4 keer) de inhoud van de bokaal op je hoofd gieten. Ik heb lang haar en ik gebruik de ganse cup per wasbeurt, maar als je korter haar hebt, lukt het misschien ook wel met maar een halve cup... Ik giet met mijn ene hand en masseer het tegelijkertijd met mijn ander hand in mijn haar. Ook al heb ik lang haar, ik giet alleen op mijn hoofd zelf, en niet de 'onderste helft van mijn haar', want dat vloeit dan toch naar beneden en passeert wel langs daar ;-) Bovendien schrijft Simple Mom: "aangezien de meeste oliën van de hoofdhuid zelf afkomstig zijn, zal het haar op natuurlijke wijze gereinigd worden eens de hoofdhuid gereinigd is." Eventjes laten inwerken en dan uitspoelen.

Als vervanging van conditioner kan je daarna je haar nog eens wassen met appelazijn opgelost in water. Appelazijn ontwart je haar, brengt de pH-waarde van je haar in balans en geeft het glans. De verhouding is dezelfde als voor de natriumbicarbonaatoplossing: één eetlepel appelazijn op één cup water (alhoewel Simple Mom in deze post, de update, spreekt over 1/4 cup op één cup water). Als je haar van nature eerder vettig is, gebruik dan niet te veel hiervan. Simple Mom giet een klein beetje op haar haarpunten. Ik heb het nog maar één keer gebruikt, maar mijn haar was inderdaad iets sneller vettig (ik deed het wel over mijn hoofd). Ik heb het sindsdien niet meer gebruikt omdat ik het eigenlijk niet echt nodig vind (want mijn haar knoopt niet verschrikkelijk - en ik hou sowieso van knoopjes), maar als ik het nog eens zou doen, zal het ook maar een beetje en enkel op mijn punten zijn.
Als de appelazijn je haar toch nog te vettig maakt, kan je citroensap proberen. Honing zou dan weer beter werken als je haar met appelazijn te droog voelt.

Frequentie wasbeurten:
Als je 'poo free gaat, kan het zijn dat je haar een bepaalde periode (een paar weken) vettig is. Dit komt omdat je haar door het jarenlange gebruik van shampoo, dat telkens op agressieve wijze alle oliën verwijdert, geconditioneerd werd veel olie te produceren. Dit olieverlies moet niet langer gecompenseerd worden en het lichaam moet zich daaraan aanpassen.

Op het moment dat ik met dit 'experiment' begon, was ik wel thuis, maar niet omwille van vakantie maar omwille van geen werk. Maar 'geen werk' betekent wel dat je af en toe op sollicitatiegesprek moet. En daar kon ik natuurlijk niet met een vettige kop zitten. Aangezien ik dus eigenlijk niet zomaar van 'met shampoo elke dag wassen' op 'zonder shampoo, 2 keer per week' kon overstappen, heb ik gewoon de frequentie geleidelijk afgebouwd. In het begin heb ik het een paar keer om de dag gewassen, dan eens om de twee dagen, en zo voort.

Nu was ik het op maandag en op donderdag. Op sommige andere dagen maak ik mijn haar gewoon nat onder de douche, zonder het te wassen, want soms voelt mijn hoofdhuid zelf gewoon wat te vettig / te warm (bijvoorbeeld als ik de dag voordien gesport heb). Simple Mom was het hare om de 4 à 5 dagen. Anderen wassen het maar één keer per week of nog minder. Mij is het minder om de frequentie te doen, het belangrijkste vind ik dat ik nu véél minder het water en de aarde belast, doordat het natriumbicarbonaat is én doordat het niet in plastic verpakt is. Misschien kan ik de tijd tussen twee wasbeurten geleidelijk aan nog verlengen, maar dat hoeft niet per sé voor mij.

Hier las ik trouwens nog een manier om je haar tussen twee wasbeurten te verfrissen: 5 druppels lavendelolie verdunnen met zo'n 2 l gedestilleerd water en hiervan wat op je haar verstuiven met een sprayflesje. Nog niet getest, maar lijkt mij wel aangenaam :-)